O Czapskim w liceum, w Kaliszu

W dniu 12 grudnia 2018 r. w IV Liceum Ogólnokształcącym odbył się dwugłos poświęcony Józefowi Czapskiemu. Spotkanie miało na celu ukazanie sylwetki tej wybitnej postaci, która wciąż jest jeszcze zbyt mało znana naszym rodakom.

Pierwsza głos zabrała Joanna Kucińska  w wystąpieniu „Józef Czapski – portret artysty”. Podjęła ona próbę przedstawienia go jako człowieka mozolnie tworzącego siebie – obywatela służącego ojczyźnie i artystę oddanego sztuce. Powstał portret nie tylko malarza, znawcy i propagatora sztuki, krytyka literackiego, a także niezwykłego twórcy bardzo osobistych dzieł literackich.

Prelegentka podkreślała, że na jego artystyczną aktywność  wpływ mieli spotykani ludzie i życiowe zdarzenia, w których nie zabrakło krańcowych  doświadczeń: arystokratycznego przepychu i skromnej egzystencji, życia w religijnej wspólnocie i w malarskiej bohemie, żołnierskich awansów i pacyfistycznych postaw.

Skupiła się także na plastycznych dokonaniach bohatera spotkania, odtwarzając etapy artystycznych wcieleń. Czapski malarskiej drogi poszukiwał jako członek Komitetu Paryskiego, twórca zafascynowany płótnami Paula Cezanne’a, potem zwolennik mocnych, barwnych zestawień charakterystycznych dla ekspresjonizmu, by pod koniec życia zredukować plastyczny przekaz do elementów podstawowych, skupiając się na kładzionym płaszczyznami kolorze.

W świadomości wielu funkcjonuje jako żołnierz, który cudem uniknął tragicznego losu więźniów obozu w Starobielsku, z determinacją poszukujący zaginionych oficerów. Jego dzieła „Wspomnienia Starobielskie” i „Na nieludzkiej ziemi” to niezwykłe literackie studia o mechanizmach zniewolenia w państwie totalitarnym, łączące subiektywne opinie z wnikliwym obiektywizmem świadka. Wydane na emigracji w latach 40. utwory krążyły w drugim obiegu, by oficjalnie ukazać się w Polsce od 1990 r.

Deklaracja, że „liczy się prawda” znalazła najpełniejszą realizację w dziennikach pisanych przez Czapskiego niemal całe życie. Diariusze utrwalają nie tylko myśli twórcy, ale także pomysły plastyczne, wrażenia kolorystyczne i przemyślenia lekturowe, rysunki przyjaciół, opinie o nich, zachowują recenzje z wystaw, artykuły prasowe a nawet niewysłaną korespondencję artysty. Dla odbiorcy z XXI w. są  niczym zaproszenie na profil na portalu społecznościowym, w którym harmonijnie współistnieją obraz i słowo.

„Józef Czapski – świadek wieku, Europejczyk” to tytuł wystąpienia dr. Marka Kozłowskiego. Przedstawił on życiorys bohatera omawianego spotkania. Ukazał jego życie rodzinne i powiązania genealogiczne z znamienitymi rodami polskimi i zagranicznymi. Wiele uwagi poświęcił poglądom politycznym Czapskiego. Następnie omówił jego związki z wojskiem. Zwrócił nade wszystko uwagę na jego misje (pierwszą) – 1918 r. – odnalezienia kilku polskich oficerów zaginionych w Rosji Sowieckiej. Niestety, po paru miesiącach poszukiwań dowiedział się, że oficerów rozstrzelano.

Po raz drugi podobne zadanie przypadło mu udziale w listopadzie 1941 r. gdy został mianowany przez gen. Władysława Andersa szefem poszukiwań zaginionych w ZSRR oficerów i żołnierzy aresztowanych przez władze ZSRR po 17 września 1939 r. Nie odnalazł ich, ponieważ zostali rozstrzelani w 1940 r.(m.in. za zgodą Józefa Stalina) a Rosjanie informację o ich likwidacji traktowali jako ściśle tajną. Prawda o tym ludobójstwie została ujawniona po odkryciu grobów w Katyniu w kwietniu 1943 r.

W tym miejscu podkreślona została również rola Czapskiego w rozpowszechnianiu informacji o tej zbrodni przed Komisją Maddena w 1952 r., który wobec jej członków stwierdził jednoznacznie, że mordu na polskich oficerach w Katyniu dokonali Rosjanie.

Następnie omówiona została rola Czapskiego po zakończeniu II wojny światowej w powołaniu do życia miesięcznika „Kultura” i Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte.

Na koniec wystąpienia zaprezentowane zostały zdjęcia pamiątek, które znajdują w otwartym w 2016 r. Pawilonie Czapskiego w Krakowie, zachęcając młodzież do odwiedzenia tegoż muzeum oraz czytania książek związanych z bohaterem omawianego spotkania.

źródło: Materiały prasowe IV Liceum Ogólnokształcącego w Kaliszu. 

Warto zajrzeć do relacji na stronie Faktów Kaliskich

Tagged with:     , ,

O autorze /


Copyright 2018 - Elżbieta Skoczek / Materiały umieszczone na stronie są chronione prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie tylko za zgodą autora. Autorka wszystkich tekstów na tej stronie. Od lat zajmuje się twórczością Józefa Czapskiego: przegląda archiwa, odczytuje dzienniki i zbiera informacje o dziełach malarza (projekt: Catalogue raisonné dzieł Józefa Czapskiego), nagrywa rozmowy z tymi, którzy znali autora "Na nieludzkiej ziemi". Powołała w 2017 roku Festiwal Józefa Czapskiego (jest jego dyrektorem) . W roku akademickim 2017/2018 prowadziła zajęcia na Wydziale Etnologii i Nauk o Edukacji (Uniwersytet Śląski) . Przygotowuje książkę o Czapskim i jego siostrze Marii, która ukaże się w 2019 roku.

Artykuły powiązane

O pisaniu biografii

"(...) starałam się docierać do istoty rzeczy każdego zagadnienia w przekonaniu, że zbliżanie się do prawdy i jawność są wymowniejsze i moralniejsze od przemilczeń, legend i niedomówień.


Ludźmi jesteśmy i tylko ludźmi ułomnymi choćby nas inni brali za aniołów - pisał Mickiewicz do przyjaciół – cytując Naśladowanie.

Maria Czapska, Szkice Mickiewiczowskie, Wstęp

Kontakt

Zapraszamy do kontaktu z redakcją

Wspieraj FUNDACJĘ SUSEIA, wydawcę strony o Józefie Czapskim

W tytule przelewu wpisz: Darowizna na cele statutowe.
nr konta FUNDACJI SUSEIA w MBANK: 
95 1140 2004 0000 3102 7696 9203
Przekazując darowiznę i wypełniając roczny PIT od dochodu można odliczyć kwotę dokonanej darowizny, aż do 6% Twojego dochodu. Zapłacisz niższy podatek.